AIImpish
Lịch sử thế giới › Châu Phi · Africa › Cameroon
Ảnh bìa / Cover photo: Wikimedia Commons · Wikimedia Commons · CC BY-SA 3.0
Tóm tắt · In brief
Được mệnh danh là “châu Phi thu nhỏ”, Cameroon hội tụ rừng mưa, núi lửa và thảo nguyên, cùng các vương quốc cổ như Bamum; từng thuộc Đức rồi bị chia giữa Pháp và Anh, đất nước vẫn mang dấu ấn song ngữ đến hôm nay.
Called “Africa in miniature”, Cameroon brings together rainforest, volcanoes and savanna and old kingdoms such as Bamum; once German, then divided between France and Britain, it still bears a bilingual imprint today.
⏳ Dấu mốc · Key dates🇻🇳 Tiếng Việt🇬🇧 English📚 Nguồn · Sources
Dấu mốc chính · Key dates
- 1472Người Bồ Đào Nha đến sông Wouri / Portuguese reach the Wouri River
- 1884Thành xứ bảo hộ Đức Kamerun / German protectorate of Kamerun
- 1960Độc lập (phần thuộc Pháp) / Independence of French Cameroun
- 1961Thống nhất với Nam Cameroon / Reunification with Southern Cameroons
- 2016Khủng hoảng vùng nói tiếng Anh / Anglophone crisis begins
Lịch sử Cameroon
Các vương quốc và thương mại
Vùng đất Cameroon là nơi sinh sống lâu đời của các dân tộc rừng như Baka, và được coi là một trong những khu vực khởi nguồn của các dân tộc nói tiếng Bantu. Quanh hồ Chad ở phía bắc, người Sao và sau đó là đế quốc Kanem–Bornu phát triển. Trên cao nguyên phía tây, vương quốc Bamum với kinh đô Foumban trở nên nổi tiếng khi vua Njoya sáng tạo một hệ chữ viết riêng vào khoảng năm 1900. Đầu thế kỷ 19, thánh chiến Fulani lập tiểu vương quốc Adamawa ở miền bắc.
Từ Kamerun đến hai vùng ủy trị
Thủy thủ Bồ Đào Nha đến cửa sông Wouri năm 1472, gọi nơi đây là “Rio dos Camarões” (sông tôm), nguồn gốc tên gọi Cameroon. Năm 1884, Đức lập xứ bảo hộ Kamerun và xây dựng đồn điền, đường sắt bằng lao động cưỡng bức. Sau Thế chiến I, lãnh thổ bị chia: Pháp quản lý phần lớn, Anh quản lý hai dải đất giáp Nigeria. Sau Thế chiến II, phong trào UPC đòi độc lập và thống nhất; cuộc nổi dậy của họ bị đàn áp khốc liệt và lãnh đạo Ruben Um Nyobé bị giết năm 1958.
Độc lập và nhà nước hiện đại
Cameroon thuộc Pháp độc lập ngày 1 tháng 1 năm 1960 dưới Ahmadou Ahidjo. Năm 1961, sau trưng cầu dân ý, Nam Cameroon thuộc Anh gia nhập, còn Bắc Cameroon nhập vào Nigeria. Nhà nước liên bang được thay bằng nhà nước thống nhất năm 1972. Paul Biya kế nhiệm năm 1982 và trở thành một trong những nguyên thủ tại vị lâu nhất thế giới. Từ năm 2016, bất bình của người dân vùng nói tiếng Anh leo thang thành xung đột vũ trang, trong khi miền bắc chịu các cuộc tấn công của nhóm Boko Haram.
History of Cameroon
Kingdoms and trade
Cameroon has long been home to forest peoples such as the Baka and is considered one of the areas where Bantu-speaking peoples originated. Around Lake Chad in the north, the Sao culture and later the Kanem–Bornu empire flourished. On the western highlands the Bamum kingdom, centred on Foumban, became famous when King Njoya devised his own script around 1900. In the early nineteenth century a Fulani jihad created the emirate of Adamawa in the north.
From Kamerun to two mandates
Portuguese sailors reached the Wouri estuary in 1472 and called it “Rio dos Camarões” (river of prawns), the origin of the name Cameroon. In 1884 Germany established the Kamerun protectorate and built plantations and railways with forced labour. After the First World War the territory was divided: France took most of it, Britain two strips bordering Nigeria. After the Second World War the UPC movement demanded independence and reunification; its revolt was harshly suppressed and its leader Ruben Um Nyobé was killed in 1958.
Independence and the modern state
French Cameroun became independent on 1 January 1960 under Ahmadou Ahidjo. In 1961, after a plebiscite, British Southern Cameroons joined, while Northern Cameroons merged with Nigeria. The federation was replaced by a unitary state in 1972. Paul Biya succeeded Ahidjo in 1982 and became one of the world’s longest-serving heads of state. Since 2016 grievances in the English-speaking regions have escalated into armed conflict, while the far north has suffered attacks by Boko Haram.
📚 Nguồn đối chiếu · Sources
Bài tổng quan chọn lọc do AIImpish biên soạn; với các vấn đề còn tranh luận, nên đọc thêm tư liệu gốc và nghiên cứu chuyên ngành. / A selective overview by AIImpish; consult primary records and specialist scholarship on contested questions.
Khám phá tiếp · Keep exploring
Đọc lịch sử các nước khác ở Châu Phi · Africa hoặc mở danh mục 195 quốc gia →
