Lịch sử thế giới › Châu Phi · Africa › Tunisia

Ảnh bìa / Cover photo: Carole Raddato · Wikimedia Commons · CC BY-SA 2.0

Tóm tắt · In brief

Từ Carthage, đối thủ lớn của La Mã, đến đô thị Hồi giáo Kairouan và cuộc cách mạng năm 2011 khởi đầu Mùa xuân Ả Rập, Tunisia nhỏ bé đã nhiều lần đứng ở trung tâm của lịch sử Địa Trung Hải.

From Carthage, Rome’s great rival, to the Islamic city of Kairouan and the 2011 revolution that began the Arab Spring, small Tunisia has repeatedly stood at the centre of Mediterranean history.

⏳ Dấu mốc · Key dates🇻🇳 Tiếng Việt🇬🇧 English📚 Nguồn · Sources

Dấu mốc chính · Key dates

  • 814 TCN / BCENgười Phoenicia lập Carthage (truyền thống) / Carthage founded (traditional)
  • 146 TCN / BCELa Mã phá hủy Carthage / Rome destroys Carthage
  • 670Thành lập Kairouan / Kairouan founded
  • 1956Độc lập / Independence
  • 2011Cách mạng Hoa Nhài / Jasmine Revolution

Lịch sử Tunisia

Carthage và châu Phi La Mã

Theo truyền thống, người Phoenicia từ Tyre lập Carthage năm 814 TCN; thành phố trở thành cường quốc hàng hải phía tây Địa Trung Hải. Trong các cuộc Chiến tranh Punic, tướng Hannibal vượt dãy Alps đánh vào Ý, nhưng năm 146 TCN La Mã phá hủy Carthage. Vùng đất sau đó thành tỉnh Africa giàu có, “vựa lúa” của La Mã, với đấu trường khổng lồ El Jem và những bức khảm tuyệt đẹp nay trưng bày tại bảo tàng Bardo.

Kairouan, các vương triều và Ottoman

Quân Ả Rập lập Kairouan năm 670, biến nơi đây thành trung tâm Hồi giáo lớn của Bắc Phi với Đại thánh đường Uqba. Các triều Aghlabid, Fatimid, Zirid và Hafsid lần lượt cai trị; dưới triều Hafsid, Tunis trở thành thủ đô thịnh vượng và là quê hương của sử gia Ibn Khaldun. Từ năm 1574, Tunisia thuộc Đế quốc Ottoman, nhưng các bey dòng Husainid từ năm 1705 cai trị gần như tự trị. Thế kỷ 19, Ahmad Bey bãi bỏ chế độ nô lệ năm 1846 và hiến pháp năm 1861 là một trong những hiến pháp đầu tiên của thế giới Ả Rập.

Bảo hộ, Bourguiba và cách mạng

Pháp đặt Tunisia dưới chế độ bảo hộ năm 1881. Đảng Neo-Destour của Habib Bourguiba lãnh đạo phong trào độc lập, thành công năm 1956; năm sau, nền quân chủ bị bãi bỏ. Bourguiba ban hành Bộ luật Quy chế Cá nhân tiến bộ về quyền phụ nữ. Năm 1987, Zine El Abidine Ben Ali thay thế ông. Tháng 12 năm 2010, người bán hàng rong Mohamed Bouazizi tự thiêu, châm ngòi cách mạng buộc Ben Ali bỏ chạy tháng 1 năm 2011 và lan rộng thành Mùa xuân Ả Rập. Hiến pháp dân chủ năm 2014 được ca ngợi, nhưng từ năm 2021 tổng thống Kais Saied tập trung quyền lực.

History of Tunisia

Carthage and Roman Africa

By tradition, Phoenicians from Tyre founded Carthage in 814 BCE; it became the naval power of the western Mediterranean. In the Punic Wars the general Hannibal crossed the Alps to strike Italy, but in 146 BCE Rome destroyed Carthage. The land then became the wealthy province of Africa, Rome’s “granary”, with the vast amphitheatre of El Jem and superb mosaics now displayed in the Bardo Museum.

Kairouan, dynasties and the Ottomans

Arab forces founded Kairouan in 670, making it a great Islamic centre of North Africa with the Great Mosque of Uqba. The Aghlabid, Fatimid, Zirid and Hafsid dynasties followed; under the Hafsids Tunis became a prosperous capital and the birthplace of the historian Ibn Khaldun. From 1574 Tunisia was part of the Ottoman Empire, but the Husainid beys ruled almost autonomously from 1705. In the nineteenth century Ahmad Bey abolished slavery in 1846, and the 1861 constitution was among the first in the Arab world.

Protectorate, Bourguiba and revolution

France imposed a protectorate in 1881. Habib Bourguiba’s Neo-Destour party led the independence movement, which succeeded in 1956; the monarchy was abolished the next year. Bourguiba introduced the Code of Personal Status, progressive on women’s rights. In 1987 Zine El Abidine Ben Ali replaced him. In December 2010 the street vendor Mohamed Bouazizi set himself on fire, sparking a revolution that forced Ben Ali to flee in January 2011 and spread into the Arab Spring. A democratic constitution in 2014 was widely praised, but since 2021 President Kais Saied has concentrated power.

📚 Nguồn đối chiếu · Sources

  1. Encyclopaedia Britannica — Tunisia
  2. Wikipedia — History of Tunisia
  3. UNESCO — Archaeological Site of Carthage

Bài tổng quan chọn lọc do AIImpish biên soạn; với các vấn đề còn tranh luận, nên đọc thêm tư liệu gốc và nghiên cứu chuyên ngành. / A selective overview by AIImpish; consult primary records and specialist scholarship on contested questions.

Khám phá tiếp · Keep exploring

Đọc lịch sử các nước khác ở Châu Phi · Africa hoặc mở danh mục 195 quốc gia →