Lịch sử thế giới › Châu Phi · Africa › São Tomé và Príncipe

Ảnh bìa / Cover photo: Philippe Bourachot · Wikimedia Commons · CC BY-SA 3.0

Tóm tắt · In brief

Hai hòn đảo núi lửa vốn không người ở cho đến khi người Bồ Đào Nha đặt chân đến, São Tomé và Príncipe từng là phòng thí nghiệm đầu tiên của nền kinh tế đồn điền dựa trên nô lệ, rồi trở thành “đảo sô-cô-la” trước khi giành độc lập năm 1975.

Two volcanic islands that lay uninhabited until the Portuguese arrived, São Tomé and Príncipe became an early laboratory of the slave-based plantation economy, then the “chocolate islands”, before winning independence in 1975.

⏳ Dấu mốc · Key dates🇻🇳 Tiếng Việt🇬🇧 English📚 Nguồn · Sources

Dấu mốc chính · Key dates

  • 1470Người Bồ Đào Nha phát hiện quần đảo / Portuguese sailors reach the islands
  • 1493Khu định cư lâu dài đầu tiên / First lasting settlement
  • 1595Cuộc khởi nghĩa của Amador / Amador’s slave revolt
  • 1953Thảm sát Batepá / Batepá massacre
  • 1975Độc lập / Independence

Lịch sử São Tomé và Príncipe

Những hòn đảo không người và đồn điền mía

Khi các thủy thủ Bồ Đào Nha đến vào khoảng năm 1470, hai hòn đảo phủ rừng nhiệt đới trong Vịnh Guinea hoàn toàn không có người ở. Năm 1493, Álvaro de Caminha lập khu định cư lâu dài, đưa đến những người lưu đày, trẻ em Do Thái bị cưỡng ép tách khỏi gia đình và rất nhiều người châu Phi bị bắt làm nô lệ từ đất liền. Đất núi lửa màu mỡ giúp São Tomé trở thành một trong những nơi sản xuất đường lớn nhất thế giới vào thế kỷ 16, đi trước mô hình đồn điền ở châu Mỹ. Quần đảo cũng là trạm trung chuyển quan trọng của hoạt động buôn bán nô lệ xuyên Đại Tây Dương.

Khởi nghĩa và thời kỳ ca cao

Người bị bắt làm nô lệ liên tục phản kháng; năm 1595, Amador lãnh đạo cuộc khởi nghĩa lớn, suýt chiếm được thủ phủ, và ngày nay ông được tôn vinh là anh hùng dân tộc. Khi ngành đường suy tàn trước sự cạnh tranh của Brasil, quần đảo rơi vào suy thoái kéo dài. Thế kỷ 19, cà phê rồi ca cao được đưa vào trồng trên các roça, những đồn điền rộng lớn với dinh thự, bệnh xá và đường sắt riêng. Đầu thế kỷ 20, quần đảo từng dẫn đầu thế giới về sản lượng ca cao, nhưng dựa vào lao động hợp đồng từ Angola, Mozambique và Cabo Verde trong điều kiện bị quốc tế lên án là nô lệ trá hình.

Từ Batepá đến độc lập

Năm 1953, trước tin đồn chính quyền sẽ cưỡng ép người dân bản địa làm việc trên đồn điền, thống đốc Carlos Gorgulho phát động cuộc đàn áp mà ngày nay gọi là thảm sát Batepá, khiến hàng trăm người thiệt mạng. Sự kiện này thúc đẩy phong trào dân tộc, dẫn đến sự ra đời của nhóm sau này trở thành MLSTP. Sau Cách mạng Hoa Cẩm Chướng ở Bồ Đào Nha, quần đảo giành độc lập ngày 12 tháng 7 năm 1975, với Manuel Pinto da Costa làm tổng thống trong chế độ độc đảng. Hiến pháp năm 1990 mở đường cho đa đảng, và từ đó quần đảo nhỏ bé này duy trì các cuộc bầu cử cạnh tranh, dù vẫn trải qua một số âm mưu đảo chính.

History of São Tomé and Príncipe

Empty islands and sugar plantations

When Portuguese sailors arrived around 1470, the two rainforest-covered islands in the Gulf of Guinea were completely uninhabited. In 1493 Álvaro de Caminha founded a lasting settlement, bringing exiled convicts, Jewish children forcibly taken from their families and large numbers of Africans enslaved on the mainland. Fertile volcanic soil made São Tomé one of the world’s leading sugar producers in the sixteenth century, anticipating the plantation model of the Americas. The islands also became a key transit point in the transatlantic slave trade.

Revolt and the cocoa era

Enslaved people resisted continually; in 1595 Amador led a major revolt that nearly captured the capital, and he is honoured today as a national hero. As the sugar industry declined in the face of Brazilian competition, the islands slipped into long stagnation. In the nineteenth century coffee and then cocoa were introduced on roças, vast estates with their own mansions, hospitals and railways. In the early twentieth century the islands were at times the world’s leading cocoa producer, but relied on contract workers from Angola, Mozambique and Cape Verde under conditions denounced internationally as slavery in all but name.

From Batepá to independence

In 1953, amid rumours that the authorities would force native islanders to work on the plantations, Governor Carlos Gorgulho unleashed a crackdown now known as the Batepá massacre, in which hundreds of people were killed. The event spurred the nationalist movement, leading to the group that later became the MLSTP. After Portugal’s Carnation Revolution, the islands gained independence on 12 July 1975, with Manuel Pinto da Costa as president of a one-party state. The 1990 constitution introduced multiparty politics, and the small nation has since held competitive elections, though it has also weathered several coup attempts.

📚 Nguồn đối chiếu · Sources

  1. Encyclopaedia Britannica — São Tomé and Príncipe
  2. Wikipedia — History of São Tomé and Príncipe

Bài tổng quan chọn lọc do AIImpish biên soạn; với các vấn đề còn tranh luận, nên đọc thêm tư liệu gốc và nghiên cứu chuyên ngành. / A selective overview by AIImpish; consult primary records and specialist scholarship on contested questions.

Khám phá tiếp · Keep exploring

Đọc lịch sử các nước khác ở Châu Phi · Africa hoặc mở danh mục 195 quốc gia →