AIImpish
Lịch sử thế giới › Châu Phi · Africa › Somalia
Ảnh bìa / Cover photo: Abdullah Geelah · Wikimedia Commons · CC BY-SA 3.0
Tóm tắt · In brief
Với bờ biển dài nhất lục địa châu Phi, Somalia là nơi các thành bang như Mogadishu buôn bán với Ả Rập, Ba Tư và Trung Hoa; sau thời thuộc Ý và Anh, đất nước sụp đổ vào nội chiến năm 1991 và đang từng bước tái thiết.
With mainland Africa’s longest coastline, Somalia was home to city-states such as Mogadishu trading with Arabia, Persia and China; after Italian and British rule it collapsed into civil war in 1991 and is slowly rebuilding.
⏳ Dấu mốc · Key dates🇻🇳 Tiếng Việt🇬🇧 English📚 Nguồn · Sources
Dấu mốc chính · Key dates
- Thế kỷ 10–16Thành bang Mogadishu hưng thịnh / Mogadishu flourishes
- 1899–1920Kháng chiến của “Mullah” Mohammed Abdullah Hassan / Dervish resistance
- 1960Độc lập và hợp nhất / Independence and union
- 1991Chế độ Siad Barre sụp đổ / Fall of Siad Barre
- 2012Chính phủ liên bang mới / New federal government
Lịch sử Somalia
Punt, tranh đá và thương cảng
Các bức tranh đá Laas Geel, có niên đại hàng nghìn năm, là một trong những di chỉ nghệ thuật tiền sử đẹp nhất châu Phi. Nhiều học giả cho rằng vùng Sừng châu Phi này gắn với xứ Punt mà Ai Cập cổ đại tìm đến buôn hương liệu. Hồi giáo đến từ rất sớm qua biển. Từ thế kỷ 10, các thành bang ven biển như Mogadishu, Merca, Barawa và Zeila buôn bán vàng, ngà voi và gia súc khắp Ấn Độ Dương; nhà du hành Ibn Battuta ghé Mogadishu năm 1331, và đế quốc Ajuran kiểm soát nguồn nước và thương mại vùng nội địa.
Các thế lực thực dân
Cuối thế kỷ 19, người Somali bị chia cắt giữa Somaliland thuộc Anh ở phía bắc, Somalia thuộc Ý ở phía nam, Somaliland thuộc Pháp (Djibouti), vùng Ogaden thuộc Ethiopia và vùng đông bắc Kenya. Từ 1899 đến 1920, Mohammed Abdullah Hassan lãnh đạo nhà nước Dervish chống lại người Anh và Ý, cho đến khi bị không quân Anh đánh bại. Người Ý phát triển đồn điền chuối và xây dựng Mogadishu, trong khi người Anh cai trị gián tiếp ở miền bắc.
Độc lập, sụp đổ và tái thiết
Ngày 1 tháng 7 năm 1960, Somaliland thuộc Anh và Somalia thuộc Ý hợp nhất thành Cộng hòa Somalia. Năm 1969, tướng Siad Barre đảo chính và lập chế độ độc tài; cuộc chiến Ogaden với Ethiopia năm 1977–1978 kết thúc thất bại. Chế độ đàn áp các vùng nổi dậy, đặc biệt ở miền bắc. Barre bị lật đổ năm 1991, và đất nước rơi vào nội chiến giữa các lãnh chúa; Somaliland tuyên bố độc lập nhưng chưa được quốc tế công nhận. Nạn đói, cướp biển và nhóm al-Shabaab gây nhiều đau thương. Chính phủ liên bang được thành lập năm 2012 với sự hỗ trợ của Liên minh châu Phi.
History of Somalia
Punt, rock art and trading ports
The Laas Geel rock paintings, thousands of years old, are among Africa’s finest prehistoric art sites. Many scholars link this part of the Horn to the Land of Punt, where ancient Egyptians came for incense. Islam arrived very early by sea. From the tenth century coastal city-states such as Mogadishu, Merca, Barawa and Zeila traded gold, ivory and livestock across the Indian Ocean; the traveller Ibn Battuta visited Mogadishu in 1331, and the Ajuran state controlled water and trade in the interior.
Colonial powers
In the late nineteenth century the Somali people were divided between British Somaliland in the north, Italian Somalia in the south, French Somaliland (Djibouti), the Ethiopian Ogaden and northeastern Kenya. From 1899 to 1920 Mohammed Abdullah Hassan led the Dervish state against the British and Italians until British air power defeated him. The Italians developed banana plantations and built up Mogadishu, while the British ruled indirectly in the north.
Independence, collapse and rebuilding
On 1 July 1960 British Somaliland and Italian Somalia united as the Somali Republic. In 1969 General Siad Barre seized power and built a dictatorship; the Ogaden War with Ethiopia in 1977–1978 ended in defeat. The regime repressed rebellious regions, especially in the north. Barre was overthrown in 1991 and the country fell into civil war among warlords; Somaliland declared independence but remains unrecognised internationally. Famine, piracy and the al-Shabaab group caused great suffering. A federal government was formed in 2012 with African Union support.
📚 Nguồn đối chiếu · Sources
Bài tổng quan chọn lọc do AIImpish biên soạn; với các vấn đề còn tranh luận, nên đọc thêm tư liệu gốc và nghiên cứu chuyên ngành. / A selective overview by AIImpish; consult primary records and specialist scholarship on contested questions.
Khám phá tiếp · Keep exploring
Đọc lịch sử các nước khác ở Châu Phi · Africa hoặc mở danh mục 195 quốc gia →
