Lịch sử thế giới › Châu Phi · Africa › Cộng hòa Trung Phi

Ảnh bìa / Cover photo: JosepMGracia · Wikimedia Commons · CC BY-SA 4.0

Tóm tắt · In brief

Nằm ở trái tim lục địa, Cộng hòa Trung Phi từng là vùng đất bị các cuộc săn nô lệ và công ty khai thác thuộc địa tàn phá, rồi trải qua “đế chế” của Bokassa và những vòng xung đột kéo dài đến tận hôm nay.

At the heart of the continent, the Central African Republic was ravaged by slave raids and colonial concession companies, then lived through Bokassa’s “empire” and cycles of conflict that continue today.

⏳ Dấu mốc · Key dates🇻🇳 Tiếng Việt🇬🇧 English📚 Nguồn · Sources

Dấu mốc chính · Key dates

  • Thế kỷ 19Các cuộc săn nô lệ từ phía bắc / Slave raids from the north
  • 1910Thuộc Châu Phi Xích Đạo thuộc Pháp / Part of French Equatorial Africa
  • 1960Độc lập / Independence
  • 1976–1979“Đế chế Trung Phi” của Bokassa / Bokassa’s Central African Empire
  • 2013Nội chiến bùng nổ / Civil war erupts

Lịch sử Cộng hòa Trung Phi

Rừng, thảo nguyên và các cuộc săn nô lệ

Các cộng đồng săn bắt hái lượm như Aka và những người nông dân nói tiếng Ubangi và Bantu sinh sống lâu đời trên vùng thảo nguyên và rừng mưa nơi đây. Các hàng cột đá cự thạch ở Bouar, có niên đại hàng nghìn năm, cho thấy những xã hội cổ đã có tổ chức. Thế kỷ 19, vùng đất bị tàn phá bởi các cuộc săn nô lệ từ các vương quốc và thương nhân ở phía bắc như Dar al-Kuti và thủ lĩnh Rabih az-Zubayr, khiến nhiều khu vực gần như vắng người.

Oubangui-Chari dưới quyền Pháp

Pháp lập đồn Bangui năm 1889 và biến vùng này thành thuộc địa Oubangui-Chari, sáp nhập vào Châu Phi Xích Đạo thuộc Pháp năm 1910. Lãnh thổ được giao cho các công ty đặc quyền khai thác cao su và ngà voi bằng lao động cưỡng bức, gây ra bạo lực và nạn đói. Cuộc nổi dậy Kongo-Wara (1928–1931) chống lao động cưỡng bức bị đàn áp. Sau Thế chiến II, Barthélemy Boganda lãnh đạo phong trào tự trị, nhưng ông qua đời trong một tai nạn máy bay năm 1959.

Độc lập và bất ổn kéo dài

Nước cộng hòa độc lập ngày 13 tháng 8 năm 1960 dưới David Dacko. Jean-Bédel Bokassa đảo chính năm 1966, tự xưng hoàng đế năm 1976 trong một lễ đăng quang xa hoa, và bị lật đổ với sự giúp đỡ của Pháp năm 1979. Các thập kỷ sau là chuỗi đảo chính và nổi loạn. Năm 2013, liên minh Séléka chiếm Bangui, kéo theo bạo lực giữa các nhóm vũ trang và dân quân anti-balaka, khiến hàng trăm nghìn người phải lánh nạn. Lực lượng gìn giữ hòa bình Liên Hợp Quốc hiện diện từ năm 2014, và tổng thống Faustin-Archange Touadéra lãnh đạo từ năm 2016.

History of Central African Republic

Forest, savanna and slave raids

Hunter-gatherer communities such as the Aka and farmers speaking Ubangian and Bantu languages have long lived on these savannas and rainforests. The megalithic stone alignments of Bouar, thousands of years old, point to organised ancient societies. In the nineteenth century the land was devastated by slave raids from northern states and traders such as Dar al-Kuti and the warlord Rabih az-Zubayr, leaving some areas almost depopulated.

Oubangui-Chari under France

France founded the post of Bangui in 1889 and turned the region into the colony of Oubangui-Chari, joined to French Equatorial Africa in 1910. The territory was handed to concession companies that extracted rubber and ivory with forced labour, causing violence and famine. The Kongo-Wara rebellion (1928–1931) against forced labour was suppressed. After the Second World War Barthélemy Boganda led the movement for self-rule, but he died in a plane crash in 1959.

Independence and enduring instability

The republic became independent on 13 August 1960 under David Dacko. Jean-Bédel Bokassa seized power in 1966, crowned himself emperor in a lavish 1976 ceremony and was overthrown with French help in 1979. The following decades brought a string of coups and rebellions. In 2013 the Séléka coalition took Bangui, unleashing violence between armed groups and anti-balaka militias that displaced hundreds of thousands. UN peacekeepers have been present since 2014, and President Faustin-Archange Touadéra has led the country since 2016.

📚 Nguồn đối chiếu · Sources

  1. Encyclopaedia Britannica — Central African Republic
  2. Wikipedia — History of the Central African Republic

Bài tổng quan chọn lọc do AIImpish biên soạn; với các vấn đề còn tranh luận, nên đọc thêm tư liệu gốc và nghiên cứu chuyên ngành. / A selective overview by AIImpish; consult primary records and specialist scholarship on contested questions.

Khám phá tiếp · Keep exploring

Đọc lịch sử các nước khác ở Châu Phi · Africa hoặc mở danh mục 195 quốc gia →