Lịch sử thế giới › Châu Phi · Africa › Cộng hòa Dân chủ Congo

Ảnh bìa / Cover photo: Yvette Kaboza · Wikimedia Commons · CC BY-SA 3.0 igo

Tóm tắt · In brief

Rộng lớn như cả Tây Âu và giàu khoáng sản bậc nhất thế giới, Cộng hòa Dân chủ Congo là quê hương của vương quốc Kongo, nạn nhân của chế độ tàn bạo thời vua Leopold II và những cuộc chiến tranh khốc liệt nhất châu Phi hiện đại.

As vast as Western Europe and among the world’s richest in minerals, the Democratic Republic of the Congo was home to the Kongo kingdom, victim of Leopold II’s brutal regime and scene of modern Africa’s deadliest wars.

⏳ Dấu mốc · Key dates🇻🇳 Tiếng Việt🇬🇧 English📚 Nguồn · Sources

Dấu mốc chính · Key dates

  • 1482Người Bồ Đào Nha đến vương quốc Kongo / Portuguese reach the Kongo kingdom
  • 1885Nhà nước Tự do Congo của Leopold II / Leopold II’s Congo Free State
  • 1960Độc lập, Lumumba làm thủ tướng / Independence, Lumumba prime minister
  • 1965–1997Chế độ Mobutu (Zaire) / Mobutu’s rule (Zaire)
  • 1998–2003Chiến tranh Congo lần thứ hai / Second Congo War

Lịch sử Cộng hòa Dân chủ Congo

Kongo, Luba và Lunda

Lưu vực sông Congo là nơi cư trú lâu đời của các dân tộc rừng và các cộng đồng nói tiếng Bantu. Vương quốc Kongo ở vùng hạ lưu tiếp xúc với người Bồ Đào Nha từ năm 1482; vua Afonso I cải đạo Kitô giáo và trao đổi thư từ với vua Bồ Đào Nha, nhưng buôn bán nô lệ dần làm vương quốc suy yếu. Ở vùng thảo nguyên phía đông nam, các vương quốc Luba và Lunda phát triển mạnh từ thế kỷ 16–17, còn vương quốc Kuba nổi tiếng với nghệ thuật dệt và điêu khắc.

Leopold II và Congo thuộc Bỉ

Tại Hội nghị Berlin 1884–1885, vua Bỉ Leopold II được công nhận là chủ sở hữu riêng của “Nhà nước Tự do Congo”. Để khai thác cao su và ngà voi, chính quyền của ông dùng lao động cưỡng bức, bắt con tin và chặt tay người dân; hàng triệu người chết vì bạo lực, đói và bệnh tật. Các chiến dịch phản đối quốc tế buộc Bỉ tiếp quản lãnh thổ năm 1908, thành Congo thuộc Bỉ. Khai mỏ đồng, kim cương và uranium ở Katanga phát triển mạnh, nhưng người Congo hầu như bị loại khỏi giáo dục bậc cao và quyền lực chính trị.

Độc lập, Mobutu và các cuộc chiến

Congo độc lập ngày 30 tháng 6 năm 1960 với Patrice Lumumba là thủ tướng; ông bị lật đổ và bị giết năm 1961 giữa cuộc khủng hoảng ly khai Katanga và sự can thiệp của các cường quốc. Joseph-Désiré Mobutu nắm quyền năm 1965, đổi tên nước thành Zaire và cai trị bằng chế độ tham nhũng suốt ba thập kỷ. Sau diệt chủng Rwanda, các cuộc chiến 1996–1997 và 1998–2003 lôi kéo nhiều nước châu Phi, khiến hàng triệu người chết chủ yếu vì đói và bệnh tật. Xung đột ở miền đông, gồm cuộc nổi dậy của nhóm M23, vẫn tiếp diễn.

History of Democratic Republic of the Congo

Kongo, Luba and Lunda

The Congo basin has long been home to forest peoples and Bantu-speaking communities. The Kongo kingdom on the lower river met the Portuguese from 1482; King Afonso I converted to Christianity and corresponded with the king of Portugal, but the slave trade gradually weakened his realm. On the southeastern savannas the Luba and Lunda kingdoms flourished from the sixteenth and seventeenth centuries, while the Kuba kingdom became renowned for its textiles and sculpture.

Leopold II and the Belgian Congo

At the Berlin Conference of 1884–1885 King Leopold II of Belgium was recognised as personal owner of the “Congo Free State”. To extract rubber and ivory his regime used forced labour, hostage-taking and mutilation; millions died from violence, hunger and disease. International protest campaigns forced Belgium to take over the territory in 1908 as the Belgian Congo. Copper, diamond and uranium mining in Katanga boomed, but Congolese were largely excluded from higher education and political power.

Independence, Mobutu and the wars

Congo became independent on 30 June 1960 with Patrice Lumumba as prime minister; he was deposed and killed in 1961 amid the Katanga secession crisis and foreign intervention. Joseph-Désiré Mobutu seized power in 1965, renamed the country Zaire and ruled a kleptocratic regime for three decades. After the Rwandan genocide, the wars of 1996–1997 and 1998–2003 drew in many African states and led to millions of deaths, mostly from hunger and disease. Conflict in the east, including the M23 rebellion, continues.

📚 Nguồn đối chiếu · Sources

  1. Encyclopaedia Britannica — Democratic Republic of the Congo
  2. Wikipedia — History of the Democratic Republic of the Congo

Bài tổng quan chọn lọc do AIImpish biên soạn; với các vấn đề còn tranh luận, nên đọc thêm tư liệu gốc và nghiên cứu chuyên ngành. / A selective overview by AIImpish; consult primary records and specialist scholarship on contested questions.

Khám phá tiếp · Keep exploring

Đọc lịch sử các nước khác ở Châu Phi · Africa hoặc mở danh mục 195 quốc gia →