← Danh mục lịch sử thế giới / World history index

Lịch sử Ukraina · History of Ukraine

Tổng quan nghiên cứu song ngữ · Bilingual research overview · 25/09/2026

Tiếng Việt · English · Niên biểu / Timeline · Nguồn / Sources

Tiếng Việt

Kyiv thời trung cổ

Kyiv là trung tâm của Rus’ Kiev, một trong những nhà nước lớn của châu Âu trung cổ; Nhà thờ Thánh Sophia thế kỷ XI là chứng tích của thời kỳ này. Sau cuộc tấn công của Mông Cổ năm 1240, các vùng đất Ukraina lần lượt nằm dưới quyền Lietuva, Ba Lan và các thế lực khác.

Người Cossack và các đế quốc

Thế kỷ XVII, cuộc khởi nghĩa của Bohdan Khmelnytsky (1648) lập nên nhà nước Hetmanate của người Cossack, về sau dần bị Đế quốc Nga thu hẹp và xóa bỏ. Miền tây Ukraina thuộc Đế quốc Habsburg. Thế kỷ XIX, văn học của Taras Shevchenko góp phần định hình ý thức dân tộc dù tiếng Ukraina bị hạn chế ở phía Nga.

Thế kỷ XX và độc lập

Sau năm 1917, các chính quyền Ukraina độc lập tồn tại ngắn ngủi trước khi Ukraina trở thành một nước cộng hòa Xô viết. Nạn đói 1932–1933 (Holodomor) làm hàng triệu người chết; Chiến tranh thế giới thứ hai và Holocaust tàn phá đất nước. Ukraina tuyên bố độc lập năm 1991. Các cuộc biểu tình năm 2004 và 2013–2014 định hình chính trường; Nga sáp nhập Krym năm 2014 và phát động cuộc xâm lược toàn diện năm 2022.

English

Medieval Kyiv

Kyiv was the center of Kievan Rus’, one of the largest states of medieval Europe; the eleventh-century St Sophia Cathedral survives from this era. After the Mongol assault of 1240, Ukrainian lands came successively under Lithuanian, Polish and other rule.

Cossacks and empires

In the seventeenth century, Bohdan Khmelnytsky’s uprising (1648) created the Cossack Hetmanate, later curtailed and abolished by the Russian Empire. Western Ukraine belonged to the Habsburg Empire. In the nineteenth century, Taras Shevchenko’s poetry helped shape national identity even as the Ukrainian language was restricted under Russian rule.

The twentieth century and independence

After 1917, independent Ukrainian governments existed briefly before Ukraine became a Soviet republic. The famine of 1932–1933 (Holodomor) killed millions; the Second World War and the Holocaust devastated the country. Ukraine declared independence in 1991. Protests in 2004 and 2013–2014 reshaped politics; Russia annexed Crimea in 2014 and launched a full-scale invasion in 2022.

Niên biểu chọn lọc · Selected timeline

• 1037 — Khởi công Nhà thờ Thánh Sophia / St Sophia Cathedral begun (traditional date)
• 1648 — Khởi nghĩa Khmelnytsky / Khmelnytsky uprising
• 1932–33 — Holodomor / Holodomor famine
• 1991 — Độc lập / Independence
• 2022 — Nga xâm lược toàn diện / Full-scale Russian invasion

Nguồn và phương pháp · Sources and method

Bài tổng hợp và diễn giải; đối chiếu các nguồn dưới đây theo chủ đề. / An original interpretive synthesis; consult the following sources by topic.

1. UNESCO World Heritage Centre — Kyiv: Saint-Sophia Cathedral and Kyiv-Pechersk Lavra (di sản / heritage).
2. CIA World Factbook — archived background (niên biểu và bối cảnh / chronology and context; archival edition).

Ghi chú / Note: Tổng quan chọn lọc; các tranh luận và trải nghiệm địa phương cần đọc thêm tư liệu gốc cùng nghiên cứu chuyên ngành. / A selective overview; consult primary records and specialist scholarship for contested questions and local experiences.