Tiếng Việt

Vienna và thế giới Habsburg

Vienna phát triển qua các lớp định cư cổ đại, đô thị trung đại và văn hóa Baroque, rồi trở thành trung tâm của đế quốc Habsburg và Áo–Hung. Đế quốc gồm nhiều dân tộc, ngôn ngữ và vùng lãnh thổ; không thể đồng nhất nó với nước Áo ngày nay. Kiến trúc, âm nhạc và các thiết chế văn hóa của Vienna là nguồn tư liệu để nghiên cứu quyền lực, tầng lớp và đời sống đô thị. ^{[1] [2]}

Đế quốc tan rã và cộng hòa

Thất bại trong Chiến tranh thế giới thứ nhất làm đế quốc Áo–Hung tan rã năm 1918. Nước cộng hòa Áo phải tái tổ chức kinh tế và chính trị trong một lãnh thổ nhỏ hơn rất nhiều. Những tranh chấp về bản sắc, quan hệ với Đức và mô hình nhà nước tạo bất ổn sâu sắc trong thời kỳ giữa hai cuộc chiến. ^[1]

Anschluss và trách nhiệm lịch sử

Đức Quốc xã sáp nhập Áo trong tháng 3 năm 1938. Sự kiện này có sự ủng hộ đáng kể tại Áo và đi cùng bạo lực công khai chống người Do Thái. Nghiên cứu thời Quốc xã phải xem cả cưỡng ép, sự tham gia của người Áo, những nạn nhân và các hình thức kháng cự, tránh mô tả xã hội như một khối có cùng hành động. ^{[1] [3]}

Hiệp ước 1955 và nền cộng hòa hậu chiến

Sau năm 1945, Áo nằm dưới sự chiếm đóng của Đồng minh. Hiệp ước Nhà nước năm 1955 kết thúc chế độ chiếm đóng và khôi phục chủ quyền; cùng năm, Áo tuyên bố trung lập lâu dài. Tái thiết kinh tế và ổn định thể chế mở ra thời kỳ phát triển hậu chiến. Áo gia nhập EU năm 1995, đặt chính sách trung lập trong một môi trường hợp tác châu Âu mới. ^[1]

English

Vienna and the Habsburg world

Vienna developed through ancient settlements, medieval urban life and Baroque culture into a center of the Habsburg and Austro-Hungarian empires. These empires included many peoples, languages and territories and cannot be equated with present-day Austria. Architecture, music and cultural institutions reveal power, class and urban life. ^{[1] [2]}

Imperial collapse and republic

Defeat in the First World War brought the Austro-Hungarian Empire’s collapse in 1918. The Austrian republic had to reorganize its economy and politics within a much smaller territory. Disputes over identity, relations with Germany and the form of government created deep instability between the wars. ^[1]

Anschluss and historical responsibility

Nazi Germany annexed Austria in March 1938. Annexation had substantial support within Austria and brought public violence against Jews. Studying the Nazi period requires attention to coercion, Austrian participation, victims and resistance rather than treating society as one actor. ^{[1] [3]}

The 1955 treaty and postwar republic

After 1945, Austria was under Allied occupation. The 1955 State Treaty ended occupation and restored sovereignty; Austria declared permanent neutrality that year. Reconstruction and institutional stabilization supported postwar development. EU membership in 1995 placed neutrality within a new setting of European cooperation. ^[1]

Niên biểu chọn lọc / Selected timeline

Nguồn đối chiếu / Sources

1. CIA World Factbook — au. Bối cảnh lịch sử hiện đại / Modern historical background.
2. UNESCO — Historic Centre of Vienna. Di sản và các lớp lịch sử / Heritage and historical layers.
3. United States Holocaust Memorial Museum — The Anschluss. Sáp nhập năm 1938 và bạo lực chống người Do Thái / Annexation in 1938 and anti-Jewish violence.

Biên soạn ngày 23-09-2026. Hồ sơ tổng quan này ưu tiên những mốc đã xác định; nghiên cứu sâu cần đối chiếu thêm tư liệu gốc, khảo cổ và các công trình chuyên ngành. Bản Factbook là dữ liệu lưu trữ, không phải nguồn tin hiện thời. / Compiled 23 September 2026. This overview is a starting point for research using primary records, archaeology and specialized scholarship. The Factbook is archival, not a current-affairs source.