← Danh mục lịch sử thế giới / World history index

Lịch sử Nga · History of Russia

Tổng quan nghiên cứu song ngữ · Bilingual research overview · 25/09/2026

Tiếng Việt · English · Niên biểu / Timeline · Nguồn / Sources

Tiếng Việt

Rus’, Mông Cổ và sự trỗi dậy của Moskva

Nhà nước Rus’ Kiev hình thành từ thế kỷ IX và tiếp nhận Chính thống giáo từ Byzantine năm 988. Cuộc xâm lược của Mông Cổ thế kỷ XIII chia cắt các vương công quốc; Moskva dần vươn lên, thu thập đất đai và thoát khỏi ách Kim Trướng cuối thế kỷ XV. Ivan IV xưng Sa hoàng năm 1547, mở rộng lãnh thổ về phía Volga và Siberia.

Đế quốc Nga

Nhà Romanov lên ngôi năm 1613. Pyotr Đại đế cải cách theo mô hình châu Âu và lập Sankt-Peterburg năm 1703; Yekaterina II mở rộng đế quốc tới Biển Đen. Nga đánh bại Napoléon năm 1812 nhưng xã hội vẫn dựa vào chế độ nông nô cho tới khi bị bãi bỏ năm 1861. Công nghiệp hóa muộn, bất bình đẳng và thất bại quân sự làm chế độ Sa hoàng suy yếu.

Liên Xô và nước Nga hiện đại

Cách mạng năm 1917 đưa những người Bolshevik lên nắm quyền và Liên Xô ra đời năm 1922. Thời Stalin, công nghiệp hóa cưỡng bức đi kèm nạn đói, khủng bố và trại lao động; nhân dân Liên Xô chịu tổn thất khổng lồ trong Chiến tranh thế giới thứ hai. Liên Xô tan rã năm 1991. Liên bang Nga trải qua chuyển đổi kinh tế khó khăn, tập trung quyền lực dưới thời Vladimir Putin, sáp nhập Krym năm 2014 và mở cuộc xâm lược toàn diện Ukraina năm 2022.

English

Rus’, the Mongols and the rise of Moscow

The Kievan Rus’ state emerged in the ninth century and adopted Orthodox Christianity from Byzantium in 988. The thirteenth-century Mongol invasion fragmented the principalities; Moscow gradually gathered lands and threw off Golden Horde overlordship in the late fifteenth century. Ivan IV was crowned tsar in 1547 and expanded toward the Volga and Siberia.

The Russian Empire

The Romanov dynasty took the throne in 1613. Peter the Great pursued European-style reforms and founded St Petersburg in 1703; Catherine II extended the empire to the Black Sea. Russia defeated Napoleon in 1812, yet serfdom lasted until its abolition in 1861. Late industrialization, inequality and military defeat weakened tsarist rule.

The Soviet Union and modern Russia

The 1917 revolution brought the Bolsheviks to power, and the Soviet Union was founded in 1922. Under Stalin, forced industrialization came with famine, terror and labor camps; Soviet peoples suffered immense losses in the Second World War. The USSR dissolved in 1991. The Russian Federation went through a hard economic transition, centralization of power under Vladimir Putin, the annexation of Crimea in 2014 and a full-scale invasion of Ukraine in 2022.

Niên biểu chọn lọc · Selected timeline

• 988 — Rus’ Kiev theo Chính thống giáo / Kievan Rus’ adopts Christianity
• 1613 — Nhà Romanov / Romanov dynasty begins
• 1861 — Bãi bỏ chế độ nông nô / Serfdom abolished
• 1917 — Cách mạng / Revolution
• 1991 — Liên Xô tan rã / Soviet Union dissolves

Nguồn và phương pháp · Sources and method

Bài tổng hợp và diễn giải; đối chiếu các nguồn dưới đây theo chủ đề. / An original interpretive synthesis; consult the following sources by topic.

1. UNESCO World Heritage Centre — Kremlin and Red Square, Moscow (di sản / heritage).
2. CIA World Factbook — archived background (niên biểu và bối cảnh / chronology and context; archival edition).

Ghi chú / Note: Tổng quan chọn lọc; các tranh luận và trải nghiệm địa phương cần đọc thêm tư liệu gốc cùng nghiên cứu chuyên ngành. / A selective overview; consult primary records and specialist scholarship for contested questions and local experiences.