Lịch sử thế giới › Châu Á · Asia › Oman

Ảnh bìa / Cover photo: Francisco Anzola · Wikimedia Commons · CC BY 2.0

Tóm tắt · In brief

Từ vùng đất Magan buôn đồng với Lưỡng Hà đến đế quốc hàng hải trải tới Zanzibar, Oman là quê hương của những thủy thủ lừng danh, những pháo đài đất và cuộc “phục hưng” hiện đại dưới thời Sultan Qaboos.

From the copper land of Magan trading with Mesopotamia to a maritime empire reaching Zanzibar, Oman is a land of famed seafarers, mud-brick forts and a modern “renaissance” under Sultan Qaboos.

⏳ Dấu mốc · Key dates🇻🇳 Tiếng Việt🇬🇧 English📚 Nguồn · Sources

Dấu mốc chính · Key dates

  • Thiên niên kỷ 3 TCN / 3rd millennium BCEMagan buôn đồng với Lưỡng Hà / Magan trades copper with Mesopotamia
  • 1650Đánh đuổi Bồ Đào Nha khỏi Muscat / Portuguese expelled from Muscat
  • 1840Sultan Said dời đô tới Zanzibar / Sultan Said moves capital to Zanzibar
  • 1970Qaboos lên ngôi / Qaboos becomes sultan
  • 2020Haitham bin Tariq kế vị / Haitham bin Tariq succeeds

Lịch sử Oman

Magan, trầm hương và hệ thống aflaj

Vùng đất Oman được các văn bản Lưỡng Hà nhắc đến là Magan, nơi cung cấp đồng từ thiên niên kỷ 3 TCN; các ngôi mộ tổ ong ở Bat và Al-Ayn nay là Di sản Thế giới. Vùng Dhofar ở phía nam nổi tiếng với nhựa trầm hương được buôn bán khắp thế giới cổ đại. Hệ thống kênh dẫn nước aflaj, một số có từ hàng nghìn năm, giúp nông nghiệp ốc đảo phát triển. Người Oman tiếp nhận Hồi giáo từ thế kỷ 7 và nhánh Ibadi trở thành truyền thống đặc trưng, với các imam được bầu chọn.

Đế quốc hàng hải

Người Bồ Đào Nha chiếm Muscat và các cảng ven biển từ năm 1507. Năm 1650, triều Ya’rubi đánh đuổi họ và xây dựng hải quân hùng mạnh, mở rộng quyền lực tới bờ biển Đông Phi. Triều Al Said, cầm quyền từ giữa thế kỷ 18 đến nay, đạt đỉnh cao dưới Sultan Said bin Sultan, người dời đô tới Zanzibar năm 1840, kiểm soát thương mại đinh hương, ngà voi và nô lệ. Sau khi ông mất năm 1856, đế quốc chia làm hai: Oman và Zanzibar. Thế kỷ 19–20, Anh có ảnh hưởng lớn qua các hiệp ước.

Qaboos và Oman hiện đại

Dưới thời Sultan Said bin Taimur, đất nước gần như khép kín, với rất ít trường học và đường sá. Cuộc nổi dậy ở Dhofar (1962–1976) đe dọa chế độ. Năm 1970, con trai ông là Qaboos bin Said lên ngôi với sự hỗ trợ của Anh, dùng nguồn thu dầu mỏ để xây dựng trường học, bệnh viện và hạ tầng, khởi đầu thời kỳ “phục hưng”, đồng thời theo đuổi chính sách đối ngoại trung lập, làm trung gian trong nhiều cuộc đàm phán khu vực. Sau khi Qaboos qua đời năm 2020, người em họ Haitham bin Tariq kế vị.

History of Oman

Magan, frankincense and aflaj

Mesopotamian texts refer to Oman as Magan, a source of copper from the third millennium BCE; the beehive tombs of Bat and Al-Ayn are now a World Heritage Site. Dhofar in the south was famed for frankincense traded across the ancient world. The aflaj water channels, some thousands of years old, sustained oasis agriculture. Omanis embraced Islam in the seventh century, and the Ibadi tradition, with elected imams, became distinctive of the country.

A maritime empire

The Portuguese seized Muscat and other coastal ports from 1507. In 1650 the Ya’rubi dynasty expelled them and built a powerful navy, extending Omani power to the East African coast. The Al Said dynasty, ruling from the mid-eighteenth century to today, peaked under Sultan Said bin Sultan, who moved his capital to Zanzibar in 1840 and controlled the trade in cloves, ivory and slaves. After his death in 1856 the empire split into Oman and Zanzibar. In the nineteenth and twentieth centuries Britain held great influence through treaties.

Qaboos and modern Oman

Under Sultan Said bin Taimur the country was almost closed off, with very few schools or roads. The Dhofar rebellion (1962–1976) threatened the regime. In 1970 his son Qaboos bin Said took the throne with British support and used oil revenue to build schools, hospitals and infrastructure, launching the “renaissance”, while pursuing a neutral foreign policy and mediating in many regional negotiations. After Qaboos died in 2020 his cousin Haitham bin Tariq succeeded him.

📚 Nguồn đối chiếu · Sources

  1. Encyclopaedia Britannica — Oman
  2. Wikipedia — History of Oman

Bài tổng quan chọn lọc do AIImpish biên soạn; với các vấn đề còn tranh luận, nên đọc thêm tư liệu gốc và nghiên cứu chuyên ngành. / A selective overview by AIImpish; consult primary records and specialist scholarship on contested questions.

Khám phá tiếp · Keep exploring

Đọc lịch sử các nước khác ở Châu Á · Asia hoặc mở danh mục 195 quốc gia →