← Danh mục lịch sử thế giới / World history index

Lịch sử Sri Lanka · History of Sri Lanka

Tổng quan nghiên cứu song ngữ · Bilingual research overview · 25/09/2026

Tiếng Việt · English · Niên biểu / Timeline · Nguồn / Sources

Tiếng Việt

Anuradhapura và Phật giáo

Vương quốc Anuradhapura hình thành từ khoảng thế kỷ IV TCN. Theo truyền thống, Phật giáo được truyền tới đảo vào thế kỷ III TCN; các bảo tháp lớn và hệ thống hồ thủy lợi thể hiện trình độ kỹ thuật cao. Thế kỷ V, vua Kashyapa xây cung điện trên khối đá Sigiriya; sau đó Polonnaruwa trở thành kinh đô.

Các cường quốc thuộc địa

Người Bồ Đào Nha đến vùng ven biển năm 1505, tiếp theo là người Hà Lan giữa thế kỷ XVII. Anh chiếm vùng duyên hải năm 1796 và vương quốc Kandy năm 1815. Dưới thời thuộc địa Ceylon, các đồn điền chè phát triển nhờ lao động người Tamil được đưa từ Ấn Độ sang.

Độc lập, nội chiến và khủng hoảng

Ceylon độc lập năm 1948 và đổi tên thành Sri Lanka năm 1972. Chính sách ngôn ngữ và căng thẳng sắc tộc giữa người Sinhala và Tamil dẫn tới cuộc nội chiến (1983–2009) với nhóm LTTE, gây tổn thất lớn cho dân thường. Sóng thần năm 2004 tàn phá vùng ven biển. Năm 2022, khủng hoảng kinh tế và phong trào biểu tình Aragalaya buộc Tổng thống Gotabaya Rajapaksa từ chức.

English

Anuradhapura and Buddhism

The Anuradhapura kingdom emerged around the fourth century BCE. By tradition, Buddhism reached the island in the third century BCE; great stupas and irrigation reservoirs show advanced engineering. In the fifth century King Kashyapa built a palace atop Sigiriya rock; Polonnaruwa later became the capital.

Colonial powers

The Portuguese reached the coasts in 1505, followed by the Dutch in the mid-seventeenth century. Britain took the coastal regions in 1796 and the Kandyan kingdom in 1815. In colonial Ceylon, tea plantations relied on Tamil laborers brought from India.

Independence, civil war and crisis

Ceylon became independent in 1948 and was renamed Sri Lanka in 1972. Language policy and Sinhala–Tamil tensions led to a civil war (1983–2009) with the LTTE, at a heavy cost to civilians. The 2004 tsunami devastated the coasts. In 2022, economic collapse and the Aragalaya protest movement forced President Gotabaya Rajapaksa to resign.

Niên biểu chọn lọc · Selected timeline

• Thế kỷ III TCN / 3rd c. BCE — Phật giáo truyền đến / Buddhism arrives
• 1815 — Anh chiếm Kandy / British take Kandy
• 1948 — Độc lập / Independence
• 1983–2009 — Nội chiến / Civil war
• 2022 — Khủng hoảng, Aragalaya / Crisis and protests

Nguồn và phương pháp · Sources and method

Bài tổng hợp và diễn giải; đối chiếu các nguồn dưới đây theo chủ đề. / An original interpretive synthesis; consult the following sources by topic.

1. UNESCO World Heritage Centre — Ancient City of Sigiriya (di sản / heritage).
2. CIA World Factbook — archived background (niên biểu và bối cảnh / chronology and context; archival edition).

Ghi chú / Note: Tổng quan chọn lọc; các tranh luận và trải nghiệm địa phương cần đọc thêm tư liệu gốc cùng nghiên cứu chuyên ngành. / A selective overview; consult primary records and specialist scholarship for contested questions and local experiences.