AIImpish
Lịch sử thế giới › Châu Á · Asia › Liban
Ảnh bìa / Cover photo: Lodo from Moscow, Russia · Wikimedia Commons · CC BY-SA 2.0
Tóm tắt · In brief
Quê hương của người Phoenicia, những người truyền bá bảng chữ cái khắp Địa Trung Hải, Liban là bức khảm của nhiều cộng đồng tôn giáo; từng được gọi là “Thụy Sĩ của Trung Đông”, đất nước trải qua nội chiến và các cuộc khủng hoảng liên tiếp.
Homeland of the Phoenicians, who spread the alphabet across the Mediterranean, Lebanon is a mosaic of religious communities; once called the “Switzerland of the Middle East”, it has lived through civil war and successive crises.
⏳ Dấu mốc · Key dates🇻🇳 Tiếng Việt🇬🇧 English📚 Nguồn · Sources
Dấu mốc chính · Key dates
- Khoảng 1200 TCN / BCECác thành bang Phoenicia hưng thịnh / Phoenician city-states flourish
- 1516Thuộc Đế quốc Ottoman / Ottoman rule begins
- 1943Độc lập / Independence
- 1975–1990Nội chiến / Civil war
- 2020Vụ nổ cảng Beirut / Beirut port explosion
Lịch sử Liban
Phoenicia và các đế quốc cổ đại
Các thành phố Byblos, Sidon và Tyre nằm trong số những nơi có người sinh sống liên tục lâu đời nhất thế giới. Người Phoenicia là những nhà hàng hải và thương nhân tài ba, nổi tiếng với thuốc nhuộm tím và gỗ tuyết tùng, lập các thương điếm như Carthage và truyền bá bảng chữ cái làm nền tảng cho chữ Hy Lạp và Latinh. Vùng đất lần lượt thuộc Assyria, Babylon, Ba Tư, Alexandros Đại đế và La Mã; đền thờ Baalbek là một trong những công trình La Mã đồ sộ nhất còn lại.
Núi Liban, Ottoman và Ủy trị Pháp
Sau cuộc chinh phục của người Ả Rập thế kỷ 7, vùng núi Liban trở thành nơi trú ẩn của các cộng đồng như người Kitô giáo Maronite và người Druze. Từ năm 1516, lãnh thổ thuộc Đế quốc Ottoman, với các tiểu vương như Fakhr al-Din II có quyền tự trị lớn. Xung đột Druze–Maronite năm 1860 dẫn đến chế độ tự trị Mutasarrifate của Núi Liban. Sau Thế chiến I, Pháp nhận ủy trị và năm 1920 lập Đại Liban, mở rộng lãnh thổ bao gồm Beirut, Tripoli và thung lũng Bekaa.
Độc lập, nội chiến và khủng hoảng
Liban độc lập năm 1943 với Hiệp ước Quốc gia phân chia các chức vụ cao nhất theo tôn giáo. Beirut trở thành trung tâm tài chính và văn hóa, nhưng căng thẳng tăng lên với sự có mặt của người tị nạn Palestine và các phe vũ trang. Cuộc nội chiến 1975–1990, với sự can thiệp của Syria và Israel, khiến khoảng 150.000 người chết. Hiệp định Taif năm 1989 chấm dứt chiến tranh. Sau đó, đất nước chịu vụ ám sát thủ tướng Rafik Hariri năm 2005, chiến tranh năm 2006, khủng hoảng tài chính từ năm 2019, vụ nổ cảng Beirut năm 2020 và cuộc chiến giữa Israel và Hezbollah năm 2024.
History of Lebanon
Phoenicia and the ancient empires
Byblos, Sidon and Tyre are among the oldest continuously inhabited cities in the world. The Phoenicians were skilled seafarers and traders, famous for purple dye and cedar wood; they founded outposts such as Carthage and spread the alphabet that underlies Greek and Latin writing. The land passed to Assyria, Babylon, Persia, Alexander the Great and Rome; the temples of Baalbek are among the most massive Roman monuments still standing.
Mount Lebanon, the Ottomans and the French Mandate
After the seventh-century Arab conquest, Mount Lebanon became a refuge for communities such as the Maronite Christians and the Druze. From 1516 the territory was part of the Ottoman Empire, with emirs such as Fakhr al-Din II enjoying wide autonomy. Druze–Maronite conflict in 1860 led to the autonomous Mount Lebanon Mutasarrifate. After the First World War France received a mandate and in 1920 created Greater Lebanon, adding Beirut, Tripoli and the Bekaa Valley.
Independence, civil war and crises
Lebanon became independent in 1943 under a National Pact dividing top offices by religion. Beirut became a financial and cultural hub, but tensions grew with the presence of Palestinian refugees and armed factions. The civil war of 1975–1990, with Syrian and Israeli intervention, killed about 150,000 people. The 1989 Taif Agreement ended the war. The country then suffered the assassination of Prime Minister Rafik Hariri in 2005, war in 2006, a financial collapse from 2019, the 2020 Beirut port explosion and the 2024 war between Israel and Hezbollah.
📚 Nguồn đối chiếu · Sources
Bài tổng quan chọn lọc do AIImpish biên soạn; với các vấn đề còn tranh luận, nên đọc thêm tư liệu gốc và nghiên cứu chuyên ngành. / A selective overview by AIImpish; consult primary records and specialist scholarship on contested questions.
Khám phá tiếp · Keep exploring
Đọc lịch sử các nước khác ở Châu Á · Asia hoặc mở danh mục 195 quốc gia →
.jpg){kind=link}