AIImpish
Lịch sử thế giới › Châu Mỹ · Americas › Grenada
Ảnh bìa / Cover photo: cwi.aida · Wikimedia Commons · CC BY-SA 3.0
Tóm tắt · In brief
“Hòn đảo gia vị” Grenada nổi tiếng với hạt nhục đậu khấu, nhưng sau vẻ yên bình ấy là những vách đá nơi người Kalinago chọn cái chết thay vì đầu hàng, một cuộc nổi dậy chống nô lệ và cuộc cách mạng năm 1979 từng thu hút sự chú ý của thế giới.
The “Spice Isle” of Grenada is famed for nutmeg, yet behind its calm lie the cliffs where Kalinago chose death over surrender, a great revolt against slavery and a 1979 revolution that briefly drew the eyes of the world.
⏳ Dấu mốc · Key dates🇻🇳 Tiếng Việt🇬🇧 English📚 Nguồn · Sources
Dấu mốc chính · Key dates
- 1651Bi kịch ở Sauteurs / The tragedy at Sauteurs
- 1763Pháp nhượng đảo cho Anh / France cedes Grenada to Britain
- 1795Cuộc nổi dậy của Fédon / Fédon’s Rebellion
- 1974Độc lập / Independence
- 1983Khủng hoảng và can thiệp của Mỹ / Crisis and US-led intervention
Lịch sử Grenada
Kalinago và vách đá Sauteurs
Grenada từng là nơi sinh sống của các cộng đồng nói tiếng Arawak, rồi đến người Kalinago, những người gọi đảo là Camerhogne. Năm 1498, Christopher Columbus nhìn thấy đảo trong chuyến hải trình thứ ba nhưng không đổ bộ. Người Kalinago đẩy lui nhiều nỗ lực định cư của người châu Âu, cho đến khi người Pháp từ Martinique đến vào năm 1649. Chiến tranh nổ ra, và theo truyền thuyết, năm 1651 những người Kalinago cuối cùng ở phía bắc đảo đã nhảy xuống biển từ vách đá ở Sauteurs để không phải đầu hàng. Nơi ấy ngày nay được gọi là Leapers’ Hill, một địa điểm tưởng niệm đầy xúc động.
Đồn điền, nhục đậu khấu và cuộc nổi dậy
Người Pháp phát triển các đồn điền mía với sức lao động của người châu Phi bị bắt làm nô lệ. Theo Hiệp ước Paris năm 1763, Grenada được nhượng cho Anh; Pháp tái chiếm năm 1779 rồi trao trả năm 1783. Năm 1795, Julien Fédon, một chủ đồn điền người da màu tự do chịu ảnh hưởng của Cách mạng Pháp, lãnh đạo cuộc nổi dậy lớn, kiểm soát phần lớn đảo trong hơn một năm trước khi bị quân Anh đàn áp. Chế độ nô lệ bị bãi bỏ năm 1834. Thế kỷ XIX, nhục đậu khấu, ca cao và các loại gia vị thay thế dần mía đường, mang lại cho Grenada biệt danh “Hòn đảo gia vị”.
Cách mạng và phục hồi
Grenada giành độc lập ngày 7 tháng 2 năm 1974 dưới thời Thủ tướng Eric Gairy, người bị cáo buộc cai trị chuyên quyền. Năm 1979, Phong trào New Jewel do Maurice Bishop lãnh đạo lật đổ Gairy và thành lập Chính phủ Cách mạng Nhân dân, có quan hệ gần gũi với Cuba. Tháng 10 năm 1983, mâu thuẫn nội bộ dẫn tới việc Bishop và một số cộng sự bị hành quyết; vài ngày sau, Mỹ cùng một số nước Caribe đưa quân vào đảo, một hành động vẫn còn gây tranh cãi. Nền dân chủ nghị viện được khôi phục năm 1984. Năm 2004, bão Ivan tàn phá phần lớn nhà cửa, nhưng đảo đã dần hồi phục nhờ du lịch và gia vị.
History of Grenada
The Kalinago and the cliffs of Sauteurs
Grenada was home first to Arawak-speaking communities and then to the Kalinago, who called the island Camerhogne. In 1498 Christopher Columbus sighted it on his third voyage but did not land. The Kalinago repelled several European attempts at settlement until the French arrived from Martinique in 1649. War followed, and according to tradition, in 1651 the last Kalinago in the north leapt into the sea from the cliffs at Sauteurs rather than surrender. The spot, now called Leapers’ Hill, is a deeply moving memorial.
Plantations, nutmeg and revolt
The French built sugar plantations worked by enslaved Africans. Under the 1763 Treaty of Paris Grenada was ceded to Britain; France recaptured it in 1779 and returned it in 1783. In 1795 Julien Fédon, a free planter of mixed heritage inspired by the French Revolution, led a major uprising that held most of the island for more than a year before British forces crushed it. Slavery was abolished in 1834. In the nineteenth century nutmeg, cocoa and other spices gradually replaced sugar, earning Grenada its nickname, the “Spice Isle.”
Revolution and recovery
Grenada gained independence on 7 February 1974 under Prime Minister Eric Gairy, who was accused of authoritarian rule. In 1979 the New Jewel Movement led by Maurice Bishop overthrew Gairy and set up the People’s Revolutionary Government, closely aligned with Cuba. In October 1983 an internal power struggle led to the execution of Bishop and several colleagues; days later the United States and several Caribbean states landed troops on the island, an action that remains contested. Parliamentary democracy was restored in 1984. In 2004 Hurricane Ivan destroyed most homes, but the island has gradually recovered through tourism and spices.
📚 Nguồn đối chiếu · Sources
Bài tổng quan chọn lọc do AIImpish biên soạn; với các vấn đề còn tranh luận, nên đọc thêm tư liệu gốc và nghiên cứu chuyên ngành. / A selective overview by AIImpish; consult primary records and specialist scholarship on contested questions.
Khám phá tiếp · Keep exploring
Đọc lịch sử các nước khác ở Châu Mỹ · Americas hoặc mở danh mục 195 quốc gia →
