AIImpish
Lịch sử thế giới › Châu Mỹ · Americas › Cộng hòa Dominica
Ảnh bìa / Cover photo: Caribeanvybz · Wikimedia Commons · CC BY-SA 4.0
Tóm tắt · In brief
Santo Domingo là thành phố châu Âu lâu đời nhất còn tồn tại ở châu Mỹ, với nhà thờ chính tòa và cung điện đầu tiên của Tân Thế giới – khởi đầu cho một lịch sử đầy biến động giữa Tây Ban Nha, Haiti, Mỹ và những nhà độc tài.
Santo Domingo is the oldest continuously inhabited European city in the Americas, home to the New World’s first cathedral and palace – the starting point of a turbulent history shaped by Spain, Haiti, the United States and dictators.
⏳ Dấu mốc · Key dates🇻🇳 Tiếng Việt🇬🇧 English📚 Nguồn · Sources
Dấu mốc chính · Key dates
- 1496Thành lập Santo Domingo / Santo Domingo founded
- 1844Độc lập khỏi Haiti / Independence from Haiti
- 1865Khôi phục độc lập khỏi Tây Ban Nha / Independence restored from Spain
- 1930Trujillo lên nắm quyền / Trujillo takes power
- 1961Trujillo bị ám sát / Trujillo assassinated
Lịch sử Cộng hòa Dominica
Quisqueya và cái nôi của Tân Thế giới
Trước năm 1492, đảo Hispaniola là quê hương của người Taíno, được tổ chức thành các vương quốc do cacique cai trị. Columbus đến vào tháng 12 năm 1492, và người Tây Ban Nha thành lập Santo Domingo vào khoảng năm 1496, trở thành thủ phủ đầu tiên của đế quốc ở châu Mỹ. Nơi đây có nhà thờ chính tòa, bệnh viện, trường đại học và cung điện Alcázar de Colón đầu tiên của Tân Thế giới. Nhưng cái giá rất khủng khiếp: lao động cưỡng bức, bạo lực và dịch bệnh khiến người Taíno gần như bị diệt vong. Thủ lĩnh Enriquillo đã lãnh đạo một cuộc kháng chiến kéo dài hơn mười năm trên núi.
Giữa Tây Ban Nha và Haiti
Khi Tây Ban Nha chuyển trọng tâm sang Mexico và Peru, Santo Domingo suy tàn. Năm 1697, phần phía tây đảo thuộc về Pháp, về sau trở thành Haiti. Sau một thời gian ngắn tuyên bố độc lập năm 1821, toàn bộ đảo nằm dưới quyền Haiti từ năm 1822. Ngày 27 tháng 2 năm 1844, phong trào do Juan Pablo Duarte cùng Francisco del Rosario Sánchez và Matías Ramón Mella lãnh đạo tuyên bố thành lập Cộng hòa Dominica. Những thập niên sau đó đầy bất ổn: năm 1861, tướng Pedro Santana đưa đất nước sáp nhập trở lại Tây Ban Nha, cho đến khi Chiến tranh Khôi phục buộc người Tây Ban Nha rút đi năm 1865.
Độc tài, can thiệp và dân chủ
Mỹ chiếm đóng đất nước từ năm 1916 đến 1924. Năm 1930, Rafael Trujillo lên nắm quyền và thiết lập một trong những chế độ độc tài tàn bạo nhất châu Mỹ; năm 1937, hàng nghìn người Haiti và người Dominica gốc Haiti bị thảm sát ở vùng biên giới. Trujillo bị ám sát năm 1961. Tổng thống dân cử Juan Bosch bị lật đổ năm 1963, dẫn tới nội chiến và sự can thiệp quân sự của Mỹ năm 1965. Joaquín Balaguer chi phối chính trường nhiều thập kỷ. Từ thập niên 1990, các cuộc chuyển giao quyền lực diễn ra hòa bình hơn, và du lịch, khu chế xuất cùng kiều hối trở thành động lực tăng trưởng mạnh mẽ.
History of Dominican Republic
Quisqueya and the cradle of the New World
Before 1492 the island of Hispaniola was home to the Taíno, organised into chiefdoms ruled by caciques. Columbus arrived in December 1492, and around 1496 the Spanish founded Santo Domingo, which became the first capital of their empire in the Americas. It boasted the New World’s first cathedral, hospital, university and viceregal palace, the Alcázar de Colón. The cost was terrible: forced labour, violence and disease drove the Taíno close to extinction. The chief Enriquillo led a mountain resistance that lasted more than a decade.
Between Spain and Haiti
As Spain turned its attention to Mexico and Peru, Santo Domingo declined. In 1697 the western part of the island passed to France, later becoming Haiti. After a brief declaration of independence in 1821, the whole island came under Haitian rule from 1822. On 27 February 1844 a movement led by Juan Pablo Duarte, with Francisco del Rosario Sánchez and Matías Ramón Mella, proclaimed the Dominican Republic. The following decades were unstable: in 1861 General Pedro Santana returned the country to Spanish rule, until the War of Restoration forced Spain to withdraw in 1865.
Dictatorship, intervention and democracy
The United States occupied the country from 1916 to 1924. In 1930 Rafael Trujillo seized power and built one of the most brutal dictatorships in the Americas; in 1937 thousands of Haitians and Dominicans of Haitian descent were massacred in the border region. Trujillo was assassinated in 1961. The elected president Juan Bosch was overthrown in 1963, leading to civil war and US military intervention in 1965. Joaquín Balaguer dominated politics for decades. Since the 1990s transfers of power have become more peaceful, and tourism, free-trade zones and remittances have driven strong economic growth.
📚 Nguồn đối chiếu · Sources
- Encyclopaedia Britannica — Dominican Republic
- Wikipedia — History of the Dominican Republic
- UNESCO — Colonial City of Santo Domingo
Bài tổng quan chọn lọc do AIImpish biên soạn; với các vấn đề còn tranh luận, nên đọc thêm tư liệu gốc và nghiên cứu chuyên ngành. / A selective overview by AIImpish; consult primary records and specialist scholarship on contested questions.
Khám phá tiếp · Keep exploring
Đọc lịch sử các nước khác ở Châu Mỹ · Americas hoặc mở danh mục 195 quốc gia →
