AIImpish
Lịch sử thế giới › Châu Mỹ · Americas › Dominica
Ảnh bìa / Cover photo: Aneil Lutchman · Wikimedia Commons · CC BY-SA 2.0
Tóm tắt · In brief
Với núi non dựng đứng và rừng rậm che phủ, Dominica là hòn đảo cuối cùng ở Caribe mà người châu Âu chinh phục được, nơi người Kalinago kiên cường bám trụ và đến nay vẫn còn lãnh thổ riêng của mình.
With its sheer mountains and dense rainforest, Dominica was among the last Caribbean islands Europeans managed to colonise – a stronghold where the Kalinago held out fiercely and still keep a territory of their own today.
⏳ Dấu mốc · Key dates🇻🇳 Tiếng Việt🇬🇧 English📚 Nguồn · Sources
Dấu mốc chính · Key dates
- 1493Columbus đặt tên đảo / Columbus names the island
- 1763Pháp nhượng đảo cho Anh / France cedes the island to Britain
- 1903Lập khu tự trị của người Kalinago / Kalinago Territory established
- 1978Độc lập / Independence
- 2017Bão Maria / Hurricane Maria
Lịch sử Dominica
Wai‘tukubuli của người Kalinago
Người Kalinago gọi hòn đảo là Wai‘tukubuli, nghĩa là “thân thể nàng cao lớn”, gợi hình những dãy núi lửa phủ rừng. Trước họ, các cộng đồng nói tiếng Arawak đã định cư ở đây. Ngày 3 tháng 11 năm 1493, một ngày Chủ nhật, Christopher Columbus đi ngang qua và đặt tên đảo là Dominica, theo tiếng Latin chỉ ngày Chủ nhật. Địa hình hiểm trở cùng sự kháng cự quyết liệt của người Kalinago khiến người Tây Ban Nha không thể lập thuộc địa. Trong gần hai thế kỷ, hòn đảo trở thành nơi trú ẩn của người Kalinago, những người bị đẩy khỏi các đảo lân cận khi người châu Âu bành trướng.
Giữa Pháp và Anh
Thế kỷ XVII và XVIII, Anh và Pháp nhiều lần thỏa thuận coi Dominica là vùng trung lập dành cho người Kalinago, nhưng những người Pháp vẫn đến khai phá, trồng cà phê và dùng người châu Phi bị bắt làm nô lệ. Theo Hiệp ước Paris năm 1763, Pháp nhượng đảo cho Anh; người Pháp tái chiếm một thời gian trước khi Anh lấy lại năm 1783. Người Anh xây pháo đài Shirley trên bán đảo Cabrits. Những người nô lệ bỏ trốn lên núi, gọi là maroon, đã tiến hành các cuộc đấu tranh kéo dài. Chế độ nô lệ bị bãi bỏ năm 1834, nhưng ảnh hưởng Pháp vẫn còn trong tiếng Kwéyòl và đạo Công giáo.
Độc lập và sức bật trước thiên tai
Năm 1903, chính quyền thuộc địa dành một vùng đất ở bờ biển phía đông cho người Kalinago, nay gọi là Lãnh thổ Kalinago. Dominica giành độc lập ngày 3 tháng 11 năm 1978, đúng ngày kỷ niệm Columbus đi qua. Những năm đầu đầy biến động; năm 1980, Eugenia Charles trở thành nữ thủ tướng đầu tiên ở vùng Caribe. Kinh tế dựa vào chuối, sau đó là du lịch sinh thái, với Vườn quốc gia Morne Trois Pitons được UNESCO công nhận. Tháng 9 năm 2017, bão Maria cấp 5 tàn phá gần như toàn bộ đảo, và từ đó Dominica đặt mục tiêu trở thành quốc gia chống chịu khí hậu.
History of Dominica
The Kalinago’s Wai‘tukubuli
The Kalinago called the island Wai‘tukubuli, “tall is her body,” evoking its forested volcanic peaks. Arawak-speaking communities had settled there before them. On Sunday 3 November 1493 Christopher Columbus sailed past and named the island Dominica, from the Latin for Sunday. Rugged terrain and fierce Kalinago resistance prevented the Spanish from founding a colony. For almost two centuries the island was a refuge for Kalinago driven from neighbouring islands as European powers expanded.
Between France and Britain
In the seventeenth and eighteenth centuries Britain and France repeatedly agreed to treat Dominica as neutral ground reserved for the Kalinago, yet French settlers still arrived, planting coffee with the labour of enslaved Africans. Under the 1763 Treaty of Paris France ceded the island to Britain; the French reoccupied it for a time before Britain regained it in 1783. The British built Fort Shirley on the Cabrits peninsula. Escaped slaves who fled to the mountains, known as maroons, waged a long resistance. Slavery was abolished in 1834, but French influence survives in the Kwéyòl language and Catholic faith.
Independence and resilience
In 1903 the colonial government set aside land on the east coast for the Kalinago, known today as the Kalinago Territory. Dominica became independent on 3 November 1978, the anniversary of Columbus’s sighting. The early years were turbulent; in 1980 Eugenia Charles became the Caribbean’s first female prime minister. The economy relied on bananas and later ecotourism, showcased by the UNESCO-listed Morne Trois Pitons National Park. In September 2017 the Category 5 Hurricane Maria devastated almost the whole island, and Dominica has since pledged to become a climate-resilient nation.
📚 Nguồn đối chiếu · Sources
Bài tổng quan chọn lọc do AIImpish biên soạn; với các vấn đề còn tranh luận, nên đọc thêm tư liệu gốc và nghiên cứu chuyên ngành. / A selective overview by AIImpish; consult primary records and specialist scholarship on contested questions.
Khám phá tiếp · Keep exploring
Đọc lịch sử các nước khác ở Châu Mỹ · Americas hoặc mở danh mục 195 quốc gia →
