AIImpish
Lịch sử thế giới › Châu Âu · Europe › Bosnia và Herzegovina
Ảnh bìa / Cover photo: Ramirez · Wikimedia Commons · CC BY-SA 4.0
Tóm tắt · In brief
Nơi Công giáo, Chính thống giáo và Hồi giáo cùng tồn tại suốt nhiều thế kỷ, Bosnia và Herzegovina đã chứng kiến một vương quốc trung cổ, bốn thế kỷ Ottoman, phát súng khởi đầu Thế chiến I và cuộc chiến đau thương nhất châu Âu sau năm 1945.
A land where Catholic, Orthodox and Muslim communities have lived side by side for centuries, Bosnia and Herzegovina has seen a medieval kingdom, four Ottoman centuries, the shots that sparked World War I and Europe’s most painful war since 1945.
⏳ Dấu mốc · Key dates🇻🇳 Tiếng Việt🇬🇧 English📚 Nguồn · Sources
Dấu mốc chính · Key dates
- 1377Tvrtko I đăng quang vua Bosnia / Tvrtko I crowned King of Bosnia
- 1463Đế quốc Ottoman chinh phục Bosnia / Ottoman conquest of Bosnia
- 1914Vụ ám sát ở Sarajevo / Assassination in Sarajevo
- 1992Tuyên bố độc lập, chiến tranh bùng nổ / Independence declared, war breaks out
- 1995Diệt chủng Srebrenica; Hiệp định Dayton / Srebrenica genocide; Dayton Agreement
Lịch sử Bosnia và Herzegovina
Từ Illyria đến vương quốc trung cổ
Những ngôi làng thời đồ đá mới như Butmir gần Sarajevo cho thấy nơi đây có người sinh sống từ rất sớm. Các bộ tộc Illyria sau đó bị La Mã chinh phục, và vùng đất trở thành một phần của tỉnh Dalmatia. Đến thời trung cổ, Bosnia nổi lên như một lãnh địa do các ban cai trị; hiến chương năm 1189 của Ban Kulin gửi thương nhân Dubrovnik là một trong những văn bản cổ nhất của vùng. Năm 1377, Tvrtko I đăng quang vua, đưa Bosnia lên đỉnh cao quyền lực. Nhà thờ Bosnia độc lập cùng hàng nghìn bia mộ đá stećci chạm khắc tinh xảo là dấu ấn đặc biệt của thời kỳ này.
Bốn thế kỷ Ottoman và thời Áo–Hung
Năm 1463, Đế quốc Ottoman chinh phục Bosnia, còn Herzegovina thất thủ vài năm sau. Trong hơn bốn thế kỷ, một bộ phận lớn dân cư cải sang đạo Hồi, trong khi cộng đồng Công giáo và Chính thống giáo vẫn tồn tại; người Do Thái Sephardi bị trục xuất khỏi Tây Ban Nha cũng đến định cư. Sarajevo phát triển thành đô thị thịnh vượng với Nhà thờ Hồi giáo Gazi Husrev-beg, còn cây cầu Stari Most ở Mostar hoàn thành năm 1566. Năm 1878, Áo–Hung chiếm đóng vùng này và sáp nhập năm 1908. Ngày 28 tháng 6 năm 1914, Gavrilo Princip ám sát Thái tử Franz Ferdinand tại Sarajevo, châm ngòi cho Thế chiến I.
Nam Tư, chiến tranh và hòa bình
Sau Thế chiến I, Bosnia thuộc Vương quốc Nam Tư; trong Thế chiến II, nó bị sáp nhập vào Nhà nước Độc lập Croatia thân phát xít, và dân thường thuộc mọi cộng đồng chịu nhiều tội ác. Dưới thời Tito, nơi đây là một nước cộng hòa của Nam Tư xã hội chủ nghĩa, và Sarajevo đăng cai Thế vận hội Mùa đông năm 1984. Sau cuộc trưng cầu năm 1992, Bosnia tuyên bố độc lập, và chiến tranh bùng nổ, với cuộc vây hãm Sarajevo kéo dài gần bốn năm. Tháng 7 năm 1995, hơn 8.000 nam giới và thiếu niên Bosniak bị sát hại ở Srebrenica, được các tòa án quốc tế công nhận là diệt chủng. Hiệp định Dayton cuối năm đó chấm dứt chiến tranh; Stari Most bị phá năm 1993 đã được xây lại năm 2004.
History of Bosnia and Herzegovina
From Illyria to a medieval kingdom
Neolithic villages such as Butmir near Sarajevo show that the area was settled very early. Illyrian tribes were later conquered by Rome, and the land became part of the province of Dalmatia. In the Middle Ages Bosnia emerged as a banate ruled by bans; Ban Kulin’s charter of 1189 to the merchants of Dubrovnik is one of the region’s oldest documents. In 1377 Tvrtko I was crowned king, raising Bosnia to the height of its power. The independent Bosnian Church and thousands of finely carved stećci tombstones are distinctive marks of this era.
Four Ottoman centuries and Austro-Hungarian rule
In 1463 the Ottoman Empire conquered Bosnia, with Herzegovina falling a few years later. Over more than four centuries a large part of the population converted to Islam, while Catholic and Orthodox communities endured; Sephardic Jews expelled from Spain also settled there. Sarajevo grew into a thriving city around the Gazi Husrev-beg Mosque, and Mostar’s Stari Most bridge was completed in 1566. In 1878 Austria-Hungary occupied the region and annexed it in 1908. On 28 June 1914 Gavrilo Princip assassinated Archduke Franz Ferdinand in Sarajevo, setting off World War I.
Yugoslavia, war and peace
After World War I Bosnia became part of the Kingdom of Yugoslavia; in World War II it was absorbed into the fascist-aligned Independent State of Croatia, and civilians of every community suffered grave crimes. Under Tito it was a republic of socialist Yugoslavia, and Sarajevo hosted the 1984 Winter Olympics. Following a 1992 referendum Bosnia declared independence and war broke out, including a siege of Sarajevo lasting nearly four years. In July 1995 more than 8,000 Bosniak men and boys were killed at Srebrenica, recognised by international courts as genocide. The Dayton Agreement ended the war later that year; the Stari Most, destroyed in 1993, was rebuilt in 2004.
📚 Nguồn đối chiếu · Sources
Bài tổng quan chọn lọc do AIImpish biên soạn; với các vấn đề còn tranh luận, nên đọc thêm tư liệu gốc và nghiên cứu chuyên ngành. / A selective overview by AIImpish; consult primary records and specialist scholarship on contested questions.
Khám phá tiếp · Keep exploring
Đọc lịch sử các nước khác ở Châu Âu · Europe hoặc mở danh mục 195 quốc gia →
