Tiếng Việt

Không gian Đức trước quốc gia thống nhất

Lịch sử Đức không bắt đầu năm 1871. Trong nhiều thế kỷ, các lãnh địa nói tiếng Đức thuộc Đế chế La Mã Thần thánh có quyền lực địa phương khác nhau. Cải cách Tin Lành, Chiến tranh Ba mươi năm và sự trỗi dậy của Phổ định hình một không gian văn hóa chung nhưng phân tán về chính trị. Vì thế cần phân biệt lịch sử của các cộng đồng và lãnh địa Đức với lịch sử của nhà nước Đức hiện đại.

Thống nhất, đế chế và chiến tranh

Sau các cuộc chiến thống nhất do Phổ dẫn dắt, Đế chế Đức ra đời năm 1871. Công nghiệp hóa đưa quốc gia mới thành một cường quốc châu Âu, nhưng cạnh tranh đế quốc và liên minh quân sự góp phần dẫn đến Chiến tranh thế giới thứ nhất. Đế chế sụp đổ năm 1918; Cộng hòa Weimar phải đối diện khủng hoảng kinh tế và xung đột chính trị. Năm 1933, chế độ Quốc xã lên nắm quyền, phát động chiến tranh xâm lược và tiến hành cuộc diệt chủng người Do Thái cùng nhiều nhóm khác. Không thể đồng nhất toàn bộ xã hội Đức với chính sách của chế độ, nhưng trách nhiệm lịch sử của nhà nước Quốc xã là trung tâm khi nghiên cứu giai đoạn này.

Chia cắt và tái thống nhất

Thất bại năm 1945 đưa đến chiếm đóng của Đồng minh. Năm 1949 hình thành Cộng hòa Liên bang Đức ở phía tây và Cộng hòa Dân chủ Đức ở phía đông, mỗi bên thuộc một trật tự Chiến tranh Lạnh khác nhau. Bức tường Berlin từ năm 1961 trở thành biểu tượng của sự chia cắt. Biến động năm 1989 và các thỏa thuận quốc tế mở đường cho thống nhất ngày 3 tháng 10 năm 1990. Sau đó, sự hội nhập chính trị diễn ra nhanh hơn việc thu hẹp các chênh lệch kinh tế và xã hội giữa đông và tây.

English

Before the nation-state

German history predates the state founded in 1871. For centuries, German-speaking principalities and cities within the Holy Roman Empire retained different local powers. The Protestant Reformation, the Thirty Years’ War and the rise of Prussia shaped a cultural sphere that remained politically fragmented. The history of these societies and territories therefore needs to be distinguished from that of the modern German state.

Unification, empire and war

Prussia-led wars culminated in the German Empire in 1871. Industrial growth made it a European power, while imperial competition and military alliances contributed to the First World War. The empire collapsed in 1918; the Weimar Republic faced economic crises and political conflict. The Nazi regime took power in 1933, launched wars of aggression and carried out the genocide of Jews and other persecuted groups. The actions of that regime require direct examination without treating all Germans as a single political actor.

Division and reunification

Defeat in 1945 brought Allied occupation. Two states emerged in 1949: the Federal Republic in the west and the German Democratic Republic in the east, each embedded in a different Cold War order. The Berlin Wall, built in 1961, became a symbol of division. The upheavals of 1989 and international agreements paved the way to reunification on 3 October 1990. Political union proceeded faster than the narrowing of eastern and western social and economic disparities.

Nguồn đối chiếu / Sources

1. CIA World Factbook, archived country background. Dữ liệu lưu trữ, không dùng làm nguồn cập nhật hiện tại / Archived background; not a current-affairs source.
2. U.S. Office of the Historian — Germany

Biên soạn: 23-09-2026. Các mốc lịch sử có thể được diễn giải khác nhau; các nguồn chuyên ngành và tư liệu gốc là điểm xuất phát cho nghiên cứu sâu hơn. / Compiled 23 September 2026. Interpretations differ; specialized scholarship and primary records support further research.