Tiếng Việt

Lịch sử lâu dài của những người đầu tiên

Các dân tộc Aboriginal đã sống trên lục địa Australia ít nhất 65.000 năm theo chứng cứ khảo cổ được Bảo tàng Quốc gia Australia giới thiệu. Những cộng đồng ấy có nhiều ngôn ngữ, hệ tri thức và quan hệ riêng với đất đai; người dân đảo Torres Strait cũng có lịch sử riêng. Lịch sử Australia cần bắt đầu từ các dân tộc đầu tiên, không từ năm 1788.

Thuộc địa và liên bang

Anh thiết lập thuộc địa hình sự ở New South Wales năm 1788 rồi mở rộng định cư. Việc chiếm đất, chiến tranh ở vùng biên, dịch bệnh và chính sách thuộc địa làm tổn hại nghiêm trọng các cộng đồng bản địa. Sáu thuộc địa Anh liên kết thành Liên bang Australia ngày 1 tháng 1 năm 1901. Liên bang đánh dấu một cấu trúc chính trị mới nhưng không chấm dứt các chính sách phân biệt đối xử hay giải quyết quyền đối với đất của người bản địa.

Thế kỷ XX và ký ức công cộng

Hai cuộc thế chiến và di cư hậu chiến định hình một xã hội ngày càng đa dạng. Các chính sách cưỡng bức đưa trẻ em Aboriginal và Torres Strait Islander khỏi gia đình để lại di sản lâu dài; những người bị ảnh hưởng được biết đến là Stolen Generations. Việc thay đổi luật nhập cư, mở rộng quyền công dân và các cuộc tranh luận về đất đai, công nhận và hòa giải cho thấy lịch sử quốc gia còn là lịch sử của những bất đồng chưa khép lại.

English

The long history of First Peoples

According to archaeological evidence presented by the National Museum of Australia, Aboriginal peoples have lived on the continent for at least 65,000 years. Their communities have many languages, knowledge systems and relationships with Country; Torres Strait Islander peoples have their own histories. Australia’s history must begin with First Peoples, not with 1788.

Colonization and federation

Britain established a penal colony in New South Wales in 1788 and expanded settlement. Dispossession, frontier conflict, disease and colonial policies severely harmed Indigenous communities. Six British colonies federated as the Commonwealth of Australia on 1 January 1901. Federation created a new political structure but did not end discriminatory policies or resolve Indigenous land rights.

The twentieth century and public memory

Two world wars and postwar migration helped shape an increasingly diverse society. Policies that forcibly removed Aboriginal and Torres Strait Islander children from their families left lasting harm; those affected are known as the Stolen Generations. Changes in immigration law, citizenship and debates over land, recognition and reconciliation show that national history also includes unresolved disagreements.

Nguồn đối chiếu / Sources

1. CIA World Factbook, archived country background (tư liệu lưu trữ / archival source).
2. National Museum of Australia — First Peoples
3. National Archives of Australia — Federation
4. AIATSIS — Stolen Generations

Biên soạn 23-09-2026. Đây là hồ sơ tổng quan; để nghiên cứu chuyên sâu cần đọc cả tư liệu gốc và các công trình học thuật theo chủ đề. / Compiled 23 September 2026. This overview is a starting point; deeper research requires primary records and specialized scholarship.